درمان ریشه دندان چیست؟
درمان ریشه یا همان «اندودنتیکس» نوعی درمان تخصصی در دندانپزشکی است که زمانی انجام میشود که پالپ دندان (بافت نرم داخل دندان حاوی عصب و عروق خونی) آسیب دیده، عفونی شده یا از بین رفته باشد. این درمان با هدف حفظ ساختار دندان، جلوگیری از کشیدن آن و حذف عفونت انجام میشود.
دلایل اصلی نیاز به درمان ریشه دندان
۱. پوسیدگی عمیق دندان
یکی از شایعترین دلایل نیاز به درمان ریشه، پوسیدگیهای عمیق است که به پالپ دندان نفوذ کردهاند. وقتی پوسیدگی به لایههای داخلی دندان میرسد، بافت عصبی دچار التهاب یا عفونت میشود که در صورت درماننشدن میتواند به آبسه یا از بین رفتن کامل دندان منجر شود.
۲. ترک یا شکستگی دندان
ترکهای عمیق یا شکستگی ناشی از ضربه یا فشاری زیاد، میتواند راهی برای نفوذ باکتریها به پالپ ایجاد کند. در این حالت، برای جلوگیری از گسترش عفونت و حفظ دندان، درمان ریشه ضروری خواهد بود.
۳. درمانهای مکرر روی یک دندان
اگر دندانی چندین بار ترمیم یا درمان شده باشد، ممکن است بافت داخلی آن تحریک شده یا آسیب ببیند. این اتفاق باعث التهاب یا مرگ پالپ میشود که نیاز به عصبکشی دارد.
۴. ضربه به دندان
ضربههای شدید به دهان، حتی اگر دندان ظاهراً آسیب ندیده باشد، میتواند باعث مرگ پالپ در طول زمان شود. در چنین مواردی ممکن است دندان تغییر رنگ دهد یا حساس شود.
۵. عفونتهای شدید لثه
در مواردی خاص، عفونتهای لثهای شدید میتوانند به ریشه دندان سرایت کرده و پالپ را درگیر کنند. در این صورت درمان ریشه لازم خواهد بود.
علائم هشداردهنده نیاز به درمان ریشه دندان
۱. درد شدید و مداوم دندان
دردهایی که بدون دلیل خاصی ایجاد میشوند یا هنگام جویدن و فشار دادن دندان افزایش مییابند، نشانه مهمی از آسیب پالپ هستند.
۲. حساسیت طولانیمدت دندان به گرما و سرما
اگر دندانی نسبت به گرما یا سرما بیش از چند ثانیه حساس بماند، ممکن است پالپ آن دچار التهاب شده باشد.
۳. تغییر رنگ دندان
تیره یا خاکستریشدن دندان میتواند نشانه مرگ بافت داخلی آن باشد که به درمان ریشه نیاز دارد.
۴. تورم و حساسیت در لثه اطراف دندان
تورم، درد هنگام لمس لثه و وجود جوش چرکی در کنار دندان، معمولاً نشانه عفونت ریشه است.
۵. بوی بد دهان یا مزه تلخ مداوم
وجود عفونت در کانال ریشه میتواند باعث بوی نامطبوع دائمی در دهان شود.
مراحل انجام درمان ریشه دندان
مرحله اول: معاینه و تشخیص
دندانپزشک با استفاده از عکس رادیوگرافی وضعیت کانال ریشه را بررسی کرده و شدت آسیب را ارزیابی میکند.
مرحله دوم: بیحسی موضعی و برداشت پوسیدگی دندان
پس از بیحسی، دندان سوراخ شده و پوسیدگیها و پالپ عفونی برداشته میشود.
مرحله سوم: تمیز کردن و ضدعفونی کانالهای دندان
کانالهای ریشه با ابزارهای تخصصی شستوشو، پاکسازی و ضدعفونی میشوند تا هیچ میکروبی باقی نماند.
مرحله چهارم: پرکردن کانال ریشه دندان
پس از تمیز کردن کامل کانالهای ریشه، آنها با موادی مخصوص مانند گوتاپرکا پر میشوند. این ماده بهگونهای طراحی شده که فضای خالی درون کانال را به طور کامل مهر و موم کند. هدف از این پرکردن، جلوگیری از نفوذ دوباره باکتریها به داخل دندان است. اگر این مرحله بهدرستی انجام نشود، امکان عفونت مجدد وجود دارد. به همین دلیل دقت در پر کردن کانال، یکی از مهمترین بخشهای درمان ریشه است.
مرحله پنجم: ترمیم نهایی دندان
در صورت نیاز، روی دندان با مواد ترمیمی پر میشود یا روکش دائمی قرار میگیرد تا استحکام و زیبایی بازگردد.
اهمیت مراجعه بهموقع برای درمان ریشه
تاخیر در درمان ریشه میتواند منجر به گسترش عفونت به استخوان فک، ایجاد کیست، از دست رفتن دندان و حتی عفونت سیستمیک شود. به همین دلیل، در صورت مشاهده هر یک از علائم گفتهشده، مراجعه سریع به دندانپزشک ضروری است.
آیا درمان ریشه دردناک است؟
با استفاده از بیحسی موضعی، درمان ریشه در اغلب موارد بدون درد انجام میشود. البته ممکن است پس از درمان کمی حساسیت یا درد خفیف موقتی وجود داشته باشد که با دارو کنترل میشود.
مراقبتهای پس از درمان ریشه دندان
- از جویدن غذاهای سفت با دندان درمانشده تا زمان ترمیم نهایی خودداری کنید.
- بهداشت دهان را با دقت رعایت کنید (مسواک، نخ دندان، دهانشویه).
- در صورت تجویز آنتیبیوتیک یا مسکن، دارو را طبق دستور مصرف نمایید.
- در صورت درد شدید یا تورم، فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول درباره درمان ریشه دندان
آیا دندان پس از درمان ریشه شکننده میشود؟
بله، چون بافت زنده داخل دندان حذف میشود، دندان ممکن است تردتر شود. به همین دلیل معمولاً روکش توصیه میشود.
آیا امکان برگشت عفونت پس از درمان وجود دارد؟
در صورت پاکسازی ناقص یا ترمیم ضعیف، ممکن است عفونت بازگردد. انتخاب دندانپزشک باتجربه و رعایت بهداشت دهان اهمیت دارد.
هزینه درمان ریشه چقدر است؟
هزینه به نوع دندان (جلویی یا آسیایی)، تعداد کانالها و میزان آسیب بستگی دارد. معمولاً دندانهای آسیاب پرهزینهترند.
جمعبندی
درمان ریشه دندان یکی از حیاتیترین روشهای حفظ دندانهای طبیعی است که در صورت آسیبدیدگی یا عفونت پالپ انجام میشود. شناسایی زودهنگام علائم مانند درد، حساسیت شدید، تورم یا تغییر رنگ دندان، کلید جلوگیری از عوارض جدیتر است. با مراجعه بهموقع به دندانپزشک و انجام درمان ریشه توسط متخصص، میتوان از کشیدن دندان جلوگیری و سلامت دهان را حفظ کرد.
